«Гендерлік зорлық-зомбылықтың әлеуметтік-психологиялық аспектілері» тақырыбында кураторлық сағат

 2026 жылғы 27 қазанда B040-3106--2400 тобында саясаттану кафедрасының профессоры Р. М. Таштемханова «Гендерлік зорлық-зомбылықтың әлеуметтік-психологиялық аспектілері» тақырыбында кураторлық сағат өткізді. Бұл шара Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің гендерлік зорлық-зомбылыққа қарсы акциясы аясында өткізілді.

Қоғамда гендерлік зорлық-зомбылыққа байланысты қайғылы оқиғалар орын алып отыр. Өкінішке қарай, біздің қоғам да бұған тыс қалмады. Студенттерге гендерлік зорлық-зомбылық дегеніміз — гендерлік қатынастармен, теңсіздікпен және серіктеске қатысты күш қолданумен байланысты зорлық-зомбылық екені түсіндірілді.

А. Пэдуре мен А. Цуркан-Донцу зорлық-зомбылықты бес түрге бөледі: физикалық, жыныстық, психологиялық, экономикалық және цифрлық. Студенттерге қамқорлық пен бақылаудың айырмашылығы түсіндірілді. Авторлар сондай-ақ 7 мифті атап көрсетеді: «шынымен жаман болса, ол кетіп қалар еді», «ол негізінен жақсы адам», «алкоголь кінәлі», «бұл — отбасының ісі», «ұрса, жақсы көреді», «үнсіздік — келісімнің белгісі», «отбасын сақтау керек». Адамның өмірі отбасынан маңызды екенін түсіну қажет.

Л. Банкрофт зорлық-зомбылық жасаушының ішкі диалогы өзін ақтауға бағытталған және жәбірленушіні кінәлауға негізделген деп көрсетеді. Мұнда адамның не айтатынын және өзін қалай ұстайтынын ажырата білу маңызды.

Сондай-ақ қазақстандық екі кейс талданды. Бірінші жағдайда некеге мәжбүрлеу, яғни «қыз алып қашу» орын алса, екіншісінде күйеудің бұрынғы әйелін қудалауы болды. Қайғылы жайт — қыздардың көмек сұрауы елеусіз қалдырылды. Мемлекет өз тарапынан қызметтік тексеру жүргізді, оның барысында төрт полиция қызметкері қызметінен босатылып, ұсталды. Бұл қателіктердің мойындалғанын және болашақта мұндай қайғылы оқиғалардың алдын алу жолында жұмыс жүргізіліп жатқанын көрсетеді.

Біз қалай көмектесе аламыз: тыңдау; жәбірленушіні кінәламау; құқық қорғау органдарына жүгіну және қажет болса, шұғыл медициналық көмек алу; құжаттарды рәсімдеуге, тұратын жер табуға және мәліметтерді агрессордан құпия ұстауға көмектесу.

Қоғамға не байланысты: жұбайының қауіпті мінез-құлқын ақтау үшін сылтау ойлап тауып, жасыруды тоқтату; серіктесі сізді таңдамауды шешсе, оның таңдауын құрметтеу; көмек сұрап жүгінгенді байыппен қабылдау; және соңында — қауіп белгілерін елемеу.

Қорытындылай келе мынаны түсіну маңызды: зорлық-зомбылық — кез келген мәжбүрлеу; бас тарту — құқық; сезім адамды ақтамайды; үнсіздік — мәселенің шешімі емес; адам сөйлегенде мұқият тыңдау керек.

Зорлық-зомбылық туралы жаңалықтардың артында жоспарлары мен өмірлері күйреген нақты адамдар тұр. Бірақ біз айналамыздағылардың қиналғанын байқауды және оларға көмектесуді үйрене аламыз.

Басқа адамның бостандығы мен қадір-қасиетін құрметтеу норма болуы тиіс.